و يابس ) جاى او زير سه عنصر پيشين . گرمى و سردى و ترى و خشكى ( حرارت و برودت و رطوبت و يبوست ) را طبايع چهارگانه خوانند و از طبايع گرمى و سردى را قوى يا كيفيّات فاعله و ترى و خشكى را قوى يا كيفيّات منفعله نامند ؛ مقصود از ترى يا رطوبت آسانى قبول اشكال و ترك آن و غرض از خشكى يا يبوست دشوارى قبول اشكال و ترك آنست . جدائى و امتياز چيزها از يكديگر بكما بيشى چهار عنصر است ، چيزى را كه در آن مادّهء آتشى بيشتر باشد گويند گرم و خشك ( حارّ و يابس ) است و چيزى را كه مادّهء هوائى بيشتر باشد گويند گرم و تر ( حارّ و رطب ) است و چيزى را كه مادّهء آبى بيشتر باشد گويند سرد و تر ( بارد و رطب ) است و چيزى را كه مادّهء خاكى بيشتر باشد گويند سرد و خشك ( بارد و يابس ) است . دماغ آدمى بنا بر رأى مذكور بارد و رطب‌تر از دماغ جملهء حيوانات است يعنى طبع آبى يا مائيت در او غلبه دارد . ( رش : علم طبيعى دانشنامهء علائى ص 29 - 31 ؛ طبيعيّات شفا ص 367 و ص 454 ؛ ترجمهء علم النفس شفا ص 216 ؛ ذخيرهء خوارزمشاهى تأليف زين الدين سيد اسماعيل جرجانى ( نسخهء خطى ) ؛ جامع الحكمتين حكيم ناصر ص 299 - 306 ؛ مصنّفات افضل الدين كاشانى ، ص 160 - 161 . ص 9 س 6 - « فكرت كردن بثبات بود و ثبات ببرودت و رطوبت بود » ، رش : كتاب الهوامل و الشوامل از ابو حيّان توحيدى و ابو على مسكويه ( چاپ مصر 1370 هجرى ) ص 165 . ص 9 س 7 ( و نيز رش : ص 15 س 8 و ص 16 س 1 ) - « قواى